Punjabi grammar ਅੱਜਕਲ੍ਹ competitive exams ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ Rank, ਬਲਕਿ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ PCS ਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ Mains ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ 100 ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਵੇਟੇਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, PSSSB ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Group C, Excise Inspector, Patwari, ਅਤੇ Clerk ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ Qualification ਪੇਪਰ 50 ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ 12-15 ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਵੇਟੇਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੰਬਰ ਤੁਹਾਡੀ Ranke ਵਿੱਚ 1000 ਤੱਕ ਦਾ ਫਰਕ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ Part 6 ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਪੁਆਧੀ, ਡੋਗਰੀ, ਪੋਠੋਹਾਰੀ, ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ Parts 1-5 ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ Rank ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1. ਪੁਆਧੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ
ਪੁਆਧੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਰੋਪੜ, ਸੰਗਰੂਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
- ‘ਹ’ ਧੁਨੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ: ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ‘ਹ’ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਕਿਹਾ, ਕਹੀ, ਮਹੀਨਾ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ ਆਦਿ।
- ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ: ‘ਸੀ, ਸਨ’ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੀ, ਤੀਆ, ਤਾ, ਤੇ’ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਗਏ ਤੀ (ਗਏ ਸੀ)।
ਪੁਆਧੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ:
| ਪੁਆਧੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਪੁਆਧੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਪੁਆਧੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ |
|---|---|---|---|---|---|
| ਮ੍ਹਾਰੇ | ਮੇਰੇ | ਬਿੱਚ ਮਾਂ | ਵਿਚ | ਏਕਣ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ |
| ਥਾਰੇ | ਤੇਰੇ | ਗੈਲ-ਗੈਲ | ਨਾਲ-ਨਾਲ | ਜੀਕਣ | ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ |
| ਮ੍ਹਾਨੂੰ | ਮੈਨੂੰ | ਕਾਹਤੇ | ਕਿਸ ਲਈ | ਕਿੱਕਾ | ਕਿਸ ਦਾ |
| ਸਾਨੇ | ਅਸਾਂ ਨੇ | ਜਾਹਾ | ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਬਾਂਸਣ | ਭਾਂਡੇ |
| ਊਹਾਂ | ਉਥੇ | ਛੋਕਰੀ | ਲੜਕੀ | ਸਾਤੇ | ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ |
ਵਾਕ ਉਦਾਹਰਨ:
- ਸਾਨੇ ਥੇਰੇ ਗੈਲ-ਗੈਲ ਈਹਾਂ ਊਹਾ, ਜਾਨਾ ਤੀ।
- ਛੋਕਰੀ ਬੂਜਾ ਕਾਹਤੇ ਜਾਹਾ।
ਪਿਛਲੇ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕੁਝ ਸਵਾਲ
Q. ਪੁਆਧੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? (PSSSB Jail Warder and Matron 11 January 2026)
(A) ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ (B) ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ (C) ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ (D) ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ
ਉਤੱਰ: ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ
2. ਡੋਗਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ
ਡੋਗਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਠੂਆ, ਜੰਮੂ, ਊਧਮਪੁਰ, ਕਾਂਗੜਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
- ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ‘ਦੇ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਡੋਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ‘ਦੇ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਗਏ ਦੇ ਨੇ, ਆਇਆ ਦਾ ਏ।
ਡੋਗਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ:
| ਡੋਗਰੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਡੋਗਰੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਡੋਗਰੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ |
|---|---|---|---|---|---|
| ਪਰਸਾ | ਪਸੀਨਾ | ਅਤਰੂੰ | ਪਰਸੋਂ | ਜਾਗਤ | ਮੁੰਡਾ |
| ਗਲਾਣਾ | ਕਰਿਣਾ | ਲਹੁਕਾ | ਛੋਟਾ | ਟੱਲੇ | ਕੱਪੜੇ |
| ਸ਼ੈਲ | ਗੱਭਰੂ, ਸੋਹਣਾ | ਗੈਲੀ | ਗਲੀਆ | ਬਣਕਾਈਨੈ | ਬਣਾ ਸੰਵਾਰ ਕੇ |
3. ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ
ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
- ਅੱਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਤੇ ਅੱਧਕ ਪਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਪਤਾ-ਪੱਤਾ, ਕਿਲਾ-ਕਿੱਲਾ।
ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ:
| ਪੋਠੋਹਾਰੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਪੋਠੋਹਾਰੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਪੋਠੋਹਾਰੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ |
|---|---|---|---|---|---|
| ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ | ਸਵੇਰੇ | ਤੁੱਘੀ | ਤੈਨੂੰ | ਹਿੱਕ | ਇਕ |
| ਮੈਂਡਾ | ਮੇਰਾ | ਸਾੜ੍ਹਾ | ਸਾਡਾ | ਕੱਘੀ | ਕੰਘੀ |
| ਤੈਂਡਾ | ਤੇਰਾ | ਖੱਲੇ ਨਾ | ਖਲੋ ਜਾ | ਕੱਧ | ਕੰਧ |
| ਮਿੱਘੀ | ਮੈਨੂੰ | ਜੰਘ | ਲੱਤ | ਗਰਾਂ | ਪਿੰਡ |
| ਜਾਤਕ | ਬੱਚਾ | ਚੋਲ | ਚੌਲ | ਪੈਂਤਰੀ | ਪੈਂਤੀ |
| ਕੀਤੋਈ | ਕੀਤਾ | ਕੋਲੀ | ਕੌਲੀ | ਗੱਛਸੀ | ਆਵਾਂਗਾ |
| ਬਹੂੰ | ਬਹੁਤ | ਫੋਜੀ | ਫੌਜੀ | ਅੱਛਸੀ | ਜਾਵਾਂਗਾ |
ਵਾਕ ਉਦਾਹਰਨ:
- ਮੱਝੀ ਕੀ ਗੁਤਾਵਾ (ਮੱਝ ਨੂੰ ਗੁਤਾਵਾ)।
- ਜਾਤਕ ਕੀ ਖੇਹਨੂੰ ਲੱਧਾ (ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਿੱਦੇ ਲੱਭੀ)।
4. ਮੁਲਤਾਨੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ
ਮੁਲਤਾਨੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਫ਼ਰਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
- ‘ੜ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਮੁਲਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ‘ੜ’ ਧੁਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਬੱਚੜਾ, ਬੁੱਢੜਾ, ਨੱਢੜਾ।
- ‘ਨੇ’ ਸੰਬੰਧਕ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ: ਮੁਲਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ‘ਨੇ’ ਸੰਬੰਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਘੋੜੋ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ।
ਮੁਲਤਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ:
| ਮੁਲਤਾਨੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਮੁਲਤਾਨੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ | ਮੁਲਤਾਨੀ | ਟਕਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ |
|---|---|---|---|---|---|
| ਸੱਘ | ਸੰਘ | ਨਾਂਗ | ਨਾਗ | ਛੋਹਿਰ | ਕੁੜੀ |
| ਕੱਘਾ | ਕੰਘਾ | ਮੰਘਰ | ਮੱਘਰ | ਜ਼ਾਲ | ਜ਼ਨਾਨੀ |
| ਕੱਧ | ਕੰਧ | ਆਸਾਂ | ਆਵਾਂਗਾ | ਥਾਹਰ | ਥਾਂ |
ਪਿਛਲੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ Punjabi grammar
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ Punjabi Grammar ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਭਾਗ 1-5 ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ:
- ਭਾਗ 1: ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (The long journey of the Punjabi language)
- ਭਾਗ 2: ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ : ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸਫ਼ਰ! The amazing journey of Punjabi Pasha.
- ਭਾਗ 3: ਮਾਝੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ:(Majhi Dialect) ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ | ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤਿਆਰੀ ਲਈ BOOST ਲਵੋ!
- ਭਾਗ 4: ਦੁਆਬੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਹ ਬੋਲੀ ਜੋ ‘ਵ’ ਨੂੰ ‘ਬ’ ਕਰਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ! Doabi Dialect of Punjabi: Unique Features, Vocabulary & Fun Linguistic Twists
- ਭਾਗ 5: ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, Competitive exams ਦੀ ਜਾਨ
FAQs (ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ)
1. Punjabi Grammar ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
2. ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
3. Punjabi Grammar ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹਨ?
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਸੰਧੀ, ਸਮਾਸ, ਕਿਰਿਆ, ਕਾਲ, ਵਚਨ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
4. ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ?
ਹਰ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ‘ਹ’ ਧੁਨੀ ਦਾ ਖਾਸ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ‘ੜ’ ਧੁਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ।
5.ਪੁਆਧੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? (PSSSB Jail Warder and Matron 11 January 2026)
ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ
