ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ (PSSSB, Punjab Govt Exams, Punjab Police, PSTET ਆਦਿ) ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ‘ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ ਤੇ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ’ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟਾਪਿਕ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਓ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਅਤੇ ਰੋਚਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਯਾਦ ਰੱਖ ਸਕੋ।
ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ (Word Formation)
ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ (Structure) ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਬਣਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵੰਡ
ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
- ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ/ਧਾਤੂ ਸ਼ਬਦ (Root Words)
ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣੇ ਹੋਣ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ/ਧਾਤੂ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਉਦਾਹਰਣਾਂ: ਘਰ, ਪੁੱਤਰ, ਦੁਨੀਆ, ਪਾਣੀ, ਬਾਗ, ਖਾ, ਪੀ, ਸ਼ਹਿਰ, ਅਮੀਰ, ਕੁੜੀ, ਬੱਚਾ ਆਦਿ।
- ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ (Derived Words)
ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਭਾਵਾਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਉਦਾਹਰਣਾਂ: ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਦਾਰ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਅਯੋਗ, ਘੜੀ ਤੋਂ ਘੜੀਸਾਜ਼, ਆਦਿ।
ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: (1) ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ (2) ਉਤਪੰਨ ਸ਼ਬਦ।
ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ‘ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ’ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ।
ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ(Samasi Shabad) ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? (What are Samasi Shabad/Compound Words)
ਸਮਾਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਜੋੜਨਾ’। ਉਹ ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ, ਸੰਬੰਧਕ ਜਾਂ ਯੋਜਕ ਲਗ ਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵੇਲ਼ੇ ਸੰਬੰਧਕ ਹਟਾ ਕੇ ਜੋੜਨੀ (-) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;
ਲਿਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ (Hyphen Rule)
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਸੰਬੰਧਕ ਹਟਾ ਕੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋੜਨੀ (-) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ➔ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ
- ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ➔ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ
- ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਦਾਨ ➔ ਖ਼ੂਨ-ਦਾਨ
- ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ➔ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ
- ਹੱਡਾਂ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ➔ ਹੱਡ-ਬੀਤੀ
- ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਤਨ ➔ ਭਾਰਤ-ਰਤਨ
ਅਪਵਾਦ (Exception): ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਪਰਸਰਗ/ਅਗੇਤਰ (Prefix) ਜਾਂ ਉਪਸਰਗ/ਪਿਛੇਤਰ (Suffix) ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੋੜਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
- ਕਮ + ਜੋਰ ➔ ਕਮਜ਼ੋਰ
- ਅਤਿ + ਕਥਨੀ ➔ ਅਤਿਕਥਨੀ
- ਰੋਸ਼ਨ + ਦਾਨ ➔ ਰੋਸ਼ਨਦਾਨ
- ਸਿਹਤ + ਮੰਦ ➔ ਸਿਹਤਮੰਦ
- ਨਿ + ਡਰ ➔ ਨਿਡਰ
ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ 7 ਤਰੀਕੇ (Types of Samasi Shabad)
ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਆਓ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਹਿਤ ਸਮਝੀਏ:
1. “ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ (Synonymous)
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ।
- ਓਟ + ਆਸਰਾ ➔ ਓਟ-ਆਸਰਾ
- ਅਮਨ + ਚੈਨ ➔ ਅਮਨ-ਚੈਨ
- ਘੜੀ + ਪਲ ➔ ਘੜੀ-ਪਲ
- ਸੁੱਖ + ਅਰਾਮ ➔ ਸੁੱਖ-ਅਰਾਮ
- ਸੋਚ + ਸਮਝ ➔ ਸੋਚ-ਸਮਝ
2. ਵਿਰੋਧਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ (Antonymous)
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ।
- ਉੱਚਾ + ਨੀਵਾਂ ➔ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ
- ਉੱਤਰ + ਦੱਖਣ ➔ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ
- ਅਕਾਸ਼ + ਪਾਤਾਲ ➔ ਅਕਾਸ਼-ਪਾਤਾਲ
- ਅਮੀਰ + ਗ਼ਰੀਬ ➔ ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ
- ਔਰਤ + ਮਰਦ ➔ ਔਰਤ-ਮਰਦ
- ਆਉਣਾ + ਜਾਣਾ ➔ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ
3. ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ (Different Meanings)
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਪਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਦੇਣ।
- ਅੰਗ + ਸਾਕ ➔ ਅੰਗ-ਸਾਕ
- ਅੰਨ੍ਹਾ + ਬੋਲ਼ਾ ➔ ਅੰਨ੍ਹਾ-ਬੋਲ਼ਾ
- ਸਿਰ + ਪੈਰ ➔ ਸਿਰ-ਪੈਰ
- ਅੰਨ + ਪਾਣੀ ➔ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ
- ਸੋਨਾ + ਚਾਂਦੀ ➔ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ
4. ਸਾਰਥਕ ਤੇ ਨਿਰਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ
ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਸਾਰਥਕ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ (ਨਿਰਾਰਥਕ), ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਮੰਜਾ + ਮੁੰਜਾ ➔ ਮੰਜਾ-ਮੁੰਜਾ
- ਟੋਪੀ + ਟਾਪੀ ➔ ਟੋਪੀ-ਟਾਪੀ
- ਉਟ + ਪਟਾਂਗ ➔ ਉਟ-ਪਟਾਂਗ
- ਊਲ + ਜਲੂਲ ➔ ਊਲ-ਜਲੂਲ
- ਗੋਲ਼ + ਮਟੋਲ਼ ➔ ਗੋਲ਼-ਮਟੋਲ਼
- ਰੋਟੀ + ਰਾਟੀ ➔ ਰੋਟੀ-ਰਾਟੀ
5. ਵਾਕੰਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ (Based on Phrase Structure)
ਜਦੋਂ ਵਾਕੰਸ਼ (Phrase) ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
- ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ➔ ਅਸਮਾਨੀ-ਬਿਜਲੀ
- ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ➔ ਆਪ-ਬੀਤੀ
- ਅਵਤਾਰ ਵਾਲ਼ਾ ਪੁਰਬ ➔ ਅਵਤਾਰ-ਪੁਰਬ
- ਅਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ➔ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ
- ਅੱਖ ਨਾਲ ਮਟੱਕਾ ➔ ਅੱਖ-ਮਟੱਕਾ
- ਆਤਮ ਦਾ ਘਾਤ ➔ ਆਤਮ-ਘਾਤ
- ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ➔ ਇਲਾਕਾ-ਨਿਵਾਸੀ
6. ਦੁਹਰਾਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ (Repetitive Words)
ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ।
- ਉੱਚੀ + ਉੱਚੀ ➔ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ
- ਅੱਧਾ + ਅੱਧਾ ➔ ਅੱਧ-ਅੱਧ
- ਇੱਕ + ਇੱਕ ➔ ਇੱਕ-ਇੱਕ
- ਸਵੇਰੇ + ਸਵੇਰੇ ➔ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ
- ਹੱਸਣਾ + ਹੱਸਣਾ ➔ ਹੱਸ-ਹੱਸ
- ਹੁਣੇ + ਹੁਣੇ ➔ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ
7. ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ‘ਏ’ (ੇ) ਸੰਬੰਧਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਵਿਰਾਸਤ-ਏ-ਖ਼ਾਲਸਾ ➔ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ
- ਸ਼ਾਨ-ਏ-ਸਿੱਖੀ ➔ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ
- ਕਾਬਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ➔ ਤਾਰੀਫ਼ ਦੇ ਕਾਬਲ
- ਦਰਦ-ਏ-ਦਿਲ ➔ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ
- ਹਾਲ-ਏ-ਦਿਲ ➔ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ
- ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਇਸ਼ਕ ➔ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ
- ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ➔ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ
- ਜੰਗ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ➔ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ
- ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ➔ ਆਜ਼ਮ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਸੁਝਾਅ (Tips for Aspirants)
- ਜੋੜਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ (-) ਜੋੜਨੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ (ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ), ਤਾਂ ਜੋੜਨੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ।
- ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ: ‘ਏ’ (ੇ) ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨੀਆਂ ਲਗਾਉਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ, ਇਹ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਅਭਿਆਸ: ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਵੇਂ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਅਗਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ: ਅਸੀਂ ‘ਉਤਪੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ’ (Derived Words) ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਜੁੜੇ ਰਹੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ!
ਰੀਵਿਜ਼ਨ (Quick Revision)
| ਵਿਸ਼ਾ | ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ | ਉਦਾਹਰਣ |
|---|---|---|
| ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ | ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ | — |
| ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ | ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣੇ | ਘਰ, ਪਾਣੀ, ਪੁੱਤਰ |
| ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦ | ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਭਾਵਾਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਣੇ | ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਦੁਨੀਆਦਾਰ |
| ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ | ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣੇ; ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋੜਨੀ (-) ਦੀ ਵਰਤੋਂ | ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ |
ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ 7 ਤਰੀਕੇ
| ਤਰੀਕਾ | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਉਦਾਹਰਣ |
|---|---|---|
| ਸਮਾਨਾਰਥਕ | ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ | ਓਟ-ਆਸਰਾ, ਅਮਨ-ਚੈਨ |
| ਵਿਰੋਧਾਰਥਕ | ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿਰੋਧੀ | ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ, ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ |
| ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ | ਵੱਖਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵਾਂ ਅਰਥ | ਅੰਨ-ਪਾਣੀ, ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ |
| ਸਾਰਥਕ + ਨਿਰਾਰਥਕ | ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸਾਰਥਕ, ਦੂਜਾ ਨਿਰਾਰਥਕ | ਉਟ-ਪਟਾਂਗ, ਗੋਲ਼-ਮਟੋਲ਼ |
| ਵਾਕੰਸ਼ਾ ਅਧਾਰਿਤ | ਵਾਕੰਸ਼ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਬਣੇ | ਆਪ-ਬੀਤੀ, ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ |
| ਦੁਹਰਾਵੇਂ | ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਇਆ | ਇੱਕ-ਇੱਕ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ |
| ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ | ‘ਏ’ ਸੰਬੰਧਕ ਨਾਲ ਬਣੇ | ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ, ਦਰਦ-ਏ-ਦਿਲ |
- ਜੋੜਨੀ (-) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।
- ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ‘ਏ’ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।
- ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ।
